Traumatherapie


Het begrip trauma is voor veel mensen een beladen woord. Vaak wordt trauma alleen gekoppeld aan grote ingrijpende gebeurtenissen zoals een ernstig auto-ongeluk, een verkrachting, een overval of brand. Er zijn veel verschillende nare ervaringen die wanneer ze overweldigend zijn, een diepe indruk kunnen achterlaten. Ook kunnen we getraumatiseerd raken door minder ernstige voorvallen. Trauma heeft meer te maken met de mogelijkheid tot verwerking dan met de ernst van het voorval.

Trauma en het lichaam

Dankzij moderne apparatuur weten we steeds meer over hoe ons brein en ons lichaam reageert wanneer we getraumatiseerd zijn. Als vechten of vluchten niet mogelijk is, bevriezen we. Met als gevolg dat er een enorme hoeveelheid overlevingsenergie geblokkeerd achterblijft in ons zenuwstelsel. Dit zorgt voor een hyperalerte toestand in ons lichaam, waardoor ons lichaam ontregeld raakt en (soms pas veel later in het leven) klachten gaat vertonen.

'In staat zijn om te bewegen en iets te doen om jezelf te beschermen is een kritische factor bij het bepalen of een afschuwelijke ervaring langdurige littekens zal nalaten'

Bessel van der Kolk



Klachten

Symptomen die ons lichaam vertoont zijn verwoede pogingen van het zenuwstelsel om het lichaam alsnog te reguleren. Enkele mogelijke klachten zijn: overdreven emotionele en schrikreacties, overgevoeligheid (voor licht, geluid, stress), hyperactiviteit, slapeloosheid, paniek- en angstaanvallen, vermijdingsgedrag, je afgescheiden voelen (van je lichaam), hulpeloosheid, het gevoel hebben je onmogelijk aan een ander te kunnen verbinden of een ander te verlaten, chronische vermoeidheid, hoofdpijn, nek- en rugklachten, astma en spijsverteringsproblemen.

Depressie, eetproblemen en verslavingen kunnen ook manieren van het zenuwstelsel zijn om met het opgefokte gevoel om te gaan. Wanneer het lichaam in een verhoogde staat van waakzaamheid blijft zal het op den duur zelf de bedreiging gaan vormen. De signalen van gevaar komen dan niet meer vanuit de omgeving maar van binnenuit. We weten met onze ratio dat het gevaar geweken is, alleen voelt het niet zo. Het lichaam is daarom een belangrijke sleutel naar herstel van evenwicht om weer effectief met stress om te leren gaan.

Lichaamsgericht traumawerk

Hierbij wordt op een rustige manier met het lichaam gewerkt om de daarin opgeslagen herinneringen te ontdekken. We gaan op zoek naar bewegingen en sensaties die het lichaamsbewustzijn vergroten. Een groter lichaamsbewustzijn helpt om contact te houden met het huidige moment. Alleen in dit moment kunnen geblokkeerde emoties weer gaan stromen en nieuwe ervaringen van oude onderscheiden worden. Je geeft je lichaam de ruimte om zichzelf te herstellen en je ontwikkelt veerkracht. Om volledig te kunnen herstellen is het van belang om je te verbinden met je lichaam, je veilig te voelen in je lichaam. Dit zal helpen een volgende overweldigende ervaring beter op te vangen en meer in evenwicht te leven. 


Andere methoden van lichaamsgerichte traumaverwerking

Er zijn meer methoden die gebruikt kunnen worden om de gevolgen van trauma te behandelen. Twee methoden die ik onder andere ook veelvuldig gebruik in mijn praktijk zijn: 
 

Aanraking

Aanraken is een fundamentele levensbehoefte. Babies die overstuur zijn leren zichzelf reguleren in de beschermende armen van hun ouders. Daar voelen ze zich veilig en geborgen. Een afgestemde aanraking helpt ons op een hele natuurlijke wijze te kalmeren. Een aanraking maakt voelen heel concreet. Je voelt daar waar contact is en wat dat met je doet. Vooral bij heel jong trauma kan werken met aanraken een sterke methode zijn om weer meer in contact te komen met het lichaam en met de daarin opgeslagen emoties. Een bewuste aanraking helpt ook bewust worden van de grenzen van je lichaam, waar het lijf zich bevindt en waar het ophoudt. Dit helpt jezelf te oriënteren, te ervaren wie en waar je bent.  
 

EMDR

Eye Movement Desensitization Reprocessing, ofwel EMDR, is een behandeling die bewezen effectief en kortdurend is. Dit geldt met name als het gaat om op zichzelfstaande traumatische gebeurtenissen tijdens de volwassenheid. Behandeling van langdurig trauma uit de kindertijd neemt doorgaans meer tijd in beslag. Toch kan EMDR ook bij die cliënten voor verrassende resultaten zorgen. Na een effectieve behandeling neemt de emotionele lading van de nare herinneringen sterk af.

Een voordeel van EMDR is dat er niet veel bij gesproken wordt. Bij aanvang wordt er gevraagd het meest beladen beeld in gedachten te houden van de nare gebeurtenis. Tegelijkertijd worden de ogen gestimuleerd van links naar rechts te gaan of klikjes via een koptelefoon afwisselend aan het linker- en rechteroor aangeboden of tikjes op de zijkant van de knieën of handpalmen gegeven. Na elke set oogbewegingen/klikjes/tikjes wordt gevraagd naar de meest opvallende verandering in gevoelens, gedachten, herinnering waarna een nieuwe set stimuli wordt aangeboden.
'Zoals uit onderzoek is gebleken, zagen mensen na een EMDR-behandeling het trauma als een samenhangende gebeurtenis uit het verleden, in plaats van de gewaarwordingen en beelden te ervaren als losstaand van iedere context.'
Bessel van der Kolk